Prijava

[SDL] Studentski Dnevni List

Pretraga

Putovanja

Vranje - grad brojnih znamenitosti i rodno mesto Bore Stankovića

Natalija Savić 30.11.2020. Komentari

Vranje se nalazi na jugu Srbije i predstavlja kulturni, privredni i administrativni centar Pčinjskog okruga. Neke od najznačajnijih znamenitosti grada videćete u samom centru, te ih možete posetiti, a od domaćina očekujte ljubaznost i poseban duh. 

Šetalište u Vranju / Foto: Miljan Manić

Naizgled mali, ali grad koji krije toliko toga u sebi. Nosi dugu istoriju za sobom i toliko značajnih mesta. Pa, počnimo obilazak

Prvo mesto koje turisti obično posete kada dođu u Vranje je Muzej kuća poznatog pisca i nekadašnjeg stanovnika grada, Borisava Bore Stankovića. Rođen je 31. marta 1876. godine, a preminuo 22. oktobra 1927. godine. Jedan je od najznačajnijih pisaca srpskog realizma. Njegova najpoznatija dela su Koštana, Nečista krv, kao i Božji ljudi. Kuća u kojoj se rodio, nalazi se u Baba Zlatinoj ulici, u nekadašnjoj Donjoj mahali, na placu koji je kupila Borina baka, po kojoj je ulica i dobila ime. Podignuta je 1855. godine, kao četvorodelna kuća sa otvorenim tremom i doksatom ispod kog se nalazi ulaz u podrum. Građena je u bondruku sa ispunom od čatme, krova pokrivenog ćeramidom. Kao varijanta razvijene moravske kuće predstavlja vredan spomenik narodnog graditeljstva. U dvorištu se nalazi bašta, stari dud, kaldma i bunar, kao i letnja kuhinja. Okružena cvećem, liči na davno zaboravljeni Borin svet, skriven od modernog doba. Posle konzervatorsko - restauratorskih radova, izvedenih 1966.godine, u njoj je smešten Muzej Bore Stankovića. Kuća je otvorena za turiste.

4faaf270 8043 4652 a596 c1ed9d097a27

Trem ispred kuće Bore Stankovića; Foto: Marija Mitić

Sledeća veoma povezana odrednica bi bila i sama zgrada Narodnog muzeja. Godine 1960. u Vranju je osnovan muzej sa tematikom Narodnooslobodilačke borbe. Od samog otvaranja, nalazi se u zgradi Selamluka iz kompleksa Pašinih konaka, podignutih naporima Rauf - beg Džinolija 1764. godine, gde je pre toga, od 1881. bila smeštena Gimnazija, a potom i Skupština Opštine. Danas je to muzej kompleksong tipa, koji sadrži arheološku i numizmatičku, etnološku, istorijsku i zbirku savremenog slikarstva. Muzejska postavka sastoji se od pitosa, amfora, nadgrobnih spomenika, stela, žrtvenika, ulomaka keramike, raznolikih predmeta, oružja i oruđa, kao i velikog broja novčića, koji su pronađeni na širem području Pčinjskog okruga. Predmeti iz arheološke zbirke raspoređeni su u holovima u prizemlju i na spratu i pripadaju vremenskom periodu od neolita do srednjeg vekaStara postavka obuhvata i predmete iz etnološke zbrike, gradsku i seosku nošnju, upotrebne predmete - pokućstvo, iz 19. i 20. veka, koji su raspoređeni po sobama. Takođe, kao deo stalne postavke, na spratu, izloženi su Salon, Devojačka i Spavaća soba, s početka 20. veka.

 7ca64503 bc9b 4db5 877a a5d8587878c5

 Zgrada Narodnog muzeja u centru Vranja; Foto: Anđela Janjić  

Nešto dalje od centra, nalazi se  istorijski spomenik veoma značajan za istoriju grada - Beli most, koji u sebi nosi i jednu tragičnu ljubavnu priču. Nalazi se u blizini Manastira Sveti Nikola, kao i u blizini Crkve Svete Petke, nekadašnje Krstate džamije. Po rečima građana,tragično mesto za ljubavnu priču dvoje mladih. Šta se to zapravo dogodilo sa njima? Kakva je bila njihova priča? 

Lepa Ajša je bila kći bogatog i moćnog Selim - bega. Legenda kaže da se Ajša zaljubila u zvuk Stojanovih dvojnica, koje je slušala, dok je pastir Stojan prolazio vodeći ovce kraj njene kuće. Zaljubila se u njegov stas i poželela da zajedno odu u planine. Ravnodušan nije ostao ni Stojan. Počeli su tajno da se sastaju u šipražju Vranjske reke. Po čaršiji su krenule priče o zabranjenoj ljubavi. Glas o zabavljanju mlade Turkinje i  srpskog mladića došao je do ušiju moćnog Turčina. Jednog dana, Selim - beg pođe za svojom kćeri. U ruci je imao pušku, našao ih je pored reke i uperio pušku prema mladiću, ali je metak pogodio njegovu kćer, koja je telom zaklonila mladića. Drugi je kuršum pogodio svoj cilj. Poslednja želja mlade Turkinje je bila ta, da se na tom mestu od novca za njenu udaju sagradi most. Otac je ispoštovao amanet svoje jedinice i 1844. godine je sagrađen. Danas, sve više turista dolazi da poseti  Beli most, zaljubljeni zahvataju vodu, kojom prskaju odeću, da bi zaštitili svoju ljubav od zlih sila. 

8f7308d8 3f17 4534 a90b bab3ab0dfeda

Pogled na Beli most; Foto: Ana Šperović

Kada smo već kod toga, postoji i jedno mesto za obilazak, posebno za ljubitelje kulture i umetnosti, ili konkretno pozorišne umetnosti. To je staro, vanvremensko Pozorište Bora Stanković, koje opstaje godinama. 

Prvu pozorišnu predstavu Vranjanci su odigrali 30. januara 1896. godine. Bio je to Njegošev Gorski vijenac u režiji Radoja Domanovića, ondašnjeg profesora Gimnazije u Vranju. Usledio je period koji je obeležila inicijativa omladine i gradske inteligencije koja će između dva svetska rata pripremati i pokazivati brojne pozorišne komade. Vranjanci su 5. oktobra 1924. godine formirali Pozorište građanske kasine, kada u Vranju počinje organizovani pozorišni život. Okružno Narodno pozorište osnovano je 27.aprila 1946. godine i uspešno je radilo do 31. augusta 1954. godine. Potom je usledio period uspešnog delovanja amaterskog pozorišta, sa stalnim repertoarom, brojnom publikom i nagradama na republičkim i jugoslovenskim festivalima.

Najveći uspeh u dosadašnjoj istoriji ostvarilo je na 8. međunarodnom festivalu Zlatni vitez u Moskvi, završenom 01. 11. 2010. na kojem je predstava Paviljon br.6 nagrađena srebrnim vitezom za predstavu u celini i zlatnim vitezom za najbolju mušku ulogu (Nebojša Dugalić za ulogu doktora Ragina). Pored brojnih nagrada i priznanja, pozorište je dobilo i Vukovu nagradu i Orden zasluga za narod sa srebrnim zracima. Pozorište Bora Stanković 5. septembra 1997. godine ponovo se pridružilo porodici profesionalnih pozorišta Srbije.

318b2c79 0a8c 4eed 8276 f37aaaabe47d

Foto: Angelina Stojadinov

Pozorišni život u Vranju odvijao se do 2. jula 2012. godine u zgradi koju je 1892. godine izgradio vranjski trgovac Janča Jovanović, kada je zgrada Pozorišta u potpunosti izgorela u požaru, zatim je usledila pauza od 7 godina, te je Pozorište nastavilo sa radom ponovnim otvaranjem 21. oktobra, 2019.godine. Već 40 godina zaredom uspešno se organizuju Borini pozorišni dani, na kojima je do sada prikazano preko 400 predstava, a učestvovala su brojna pozorišta iz zemlje i inostranstva.

Ovo su samo neka od mesta, koje možete posetiti. Takođe, tu su i Gradska crkva Svete Trojice, u samom centru grada, gore pomenuti Manastir Svetog Nikole i Crkva Svete Petke, Crkva Oca Justina i drugi hramovi, gde vernici mogu osetiti duhovni mir i čari grada. Ukoliko ste više za neku laganu vožnju u blizini ovog grada, možete posetiti i Manastir Sveti Prohor Pčinjski, kao i Pržar, mesto sa kog ćete doživeti pogled na ceo grad, a noćni pogled je takođe poseban. 

Izvori: javolimsrbiju.rspozoriste-vranje.rsturistickavranje.rsmuzejvranje.rs 

Vranje,Pčinjski okrug,Borisav Bora Stanković,Muzej kuća,narodni muzej,Beli most,tragična ljubavna priča,Pozorište Bora Stanković,Crkva Svete Trojice,Manastir Prohor Pčinjski,Pržar,vidikovac,preporuka putovanja,

Komentari

Morate biti registrovani i prijavljeni da biste ostavili komentar.