Danilo Bata Stojković — sinonim za glumačkog velemajstora

Jelica Janačković 2019.
Komentari

Na današnji dan 2002. godine preminuo je glumački velikan Danilo Bata Stojković, jedan od naših najboljih pozorišnih i filmskih glumaca. Odigrao je preko 80 pozorišnih uloga i snimio 68 filmova, više od 50 TV drama i 20 TV serija. Mnoge od njih danas čine antologiju i istoriju srpskog pozorišta i kinematografije, među kojima su one u filmovima Balkanski špijun, Maratonci trče počasni krug Ko to tamo peva. Ušavši u legendu još za života, kao Bubuleja, Ilija Čvorović, Laki Topalović i Luka Laban, Bata Stojković je pomerio granice i postavio standarde srpskom glumištu. 

Foto: palankadanas.com

Danilo Bata Stojković je rođen u Beogradu 11. avgusta 1934. godine u porodici Alekse Stojkovića, uglednog predratnog veletrgovca drvima i ugljem. Odrastao je na Čuburi, uz brata Žiku, poznatog beogradskog intelektualca i publicistu. Živeo je u Beogradu sa suprugom Olgom. Apsolvirao je glumu na Akademiji za pozorišnu umetnost u Beogradu. Na Akademiju ga je primio Tomislav Tanhofer, a diplomirao je kod Josipa Kulundžića 1959. godine, ulogom Đorđa Crnojevića iz Jakšićeve Jelisavete i Kapetana vatrogasca iz Ćelave pevačice. Već kao student krajem pedesetih godina dobija angažman u Jugoslovenskom dramskom pozorištu; od 1962. je bio stalni član Ateljea 212, u kome je odigrao više od 50 uloga.

Jedan od presudnih trenutaka u karijeri Bate Stojkovića bila je predstava iz 1953. godine, na Pašinom brdu u kojoj je igrao u Čehovljevoj predstavi Krčma na glavnom drumu. U publici je bio i Dobrica Milutinović, koji je nakon predstave prišao Bati i uzbuđeno mu rekao: Ti si, sine, još u majčinoj utrobi postao glumac. Publika ga je posebno zavolela u Zvezdara teatru, u ulogama koje je Dušan Kovačević pisao za njega. Prvi put na scenu Jugoslovenskog dramskog pozorišta izašao je 1956. godine i igrao slugu u Magbetu, a godinu dana kasnije pojavio se kao agent u predstavi Troje na sceni Ateljea 212. Svoju neiscrpnu energiju usredsredio je na postupno i strpljivo izgrađivanje duboko promišljenog glumačkog izraza bez suvišne mimike i gesta, koji kulminira maestralnim ostvarenjima izmanipulisanih ličnosti Dušana Kovačevića Balkanski špijun i Klautrofobična komedija, kao i poslovođe Sladeka u Audijenciji, koja mu donosi priznanja i izvan zemlje. Za glavnu ulogu Ilije Čvorovića u filmu Balkanski špijun nagrađen je Zlatnom arenom u Puli.

danilo bata 4

Danilo Bata Stojković u filmu Ko to tamo peva; Foto: opusteno.rs

Rad na filmu otpočeo je glavnom ulogom u Izdajniku 1964. godine. Usledio je niz televizijskih i manjih filmskih uloga, a najvažnije su bile uloge u filmovima Majstor i Margarita (1972), Čuvar plaže u zimskom periodu (1976) i Pas koji je voleo vozove (1977). Za ulogu zatvorskog čuvara u Zazidanima nagrađen je je u Puli Srebrnom arenom. Glavne i veće sporedne uloge tumačio je u filmovima Delije 1968. godine, Uloga moje porodice u svetskoj revolucijiBubašinter, Pegava devojka, Testament, Pas koji je voleo vozovePoseban tretmanVarljivo leto '68. Gorana Paskaljevića. Odigrao je uloge u kultnim filmovima koji su obeležili srpsku kinematografiju, poput Ko to tamo peva, Maratonci trče počasni krug i Kako sam sistematski uništen od idiota Slobodana Šijana. Glumio je Staljina u francuskoj televizijskoj seriji Jalta. Igrao je u brojnim domaćim televizijskim dramama i televizijskim serijama; posebnu popularnost donela mu je uloga Bubuleje u Diplomcima. Godine 1972. dobio je Oktobarsku nagradu grada Beograda. Igrao je i oca jednog od likova u seriji Grlom u jagode, a poznat je i po ulozi malog antagoniste u filmu Gorana Markovića Nacionalna klasa iz 1979. godine.

Bata Stojković je neke od svojih najboljih uloga ostvario radeći sa rediteljem Slobodanom Šijanom, koji je bio najuspešniji kada je radio po scenarijima Dušana Kovačevića. Šijan, koji je prethodno radio sa Stojkovićem u nekoliko televizijskih produkcija, debitovao je na velikom platnu sjajnim filmom Ko to tamo peva iz 1980. godine, komedijom smeštenom u vreme pred početak Drugog svetskog rata u ondašnjoj Jugoslaviji. Od uloga ostalih glumaca u filmu, Stojković se istakao ulogom putnika germanofila, što je bio veliki kritički i komercijalni uspeh i osvojio je dve nagrade na filmskom festivalu u Montrealu. Pojavio se i u ulozi alkoholičara u filmu Poseban tretman Gorana Paskaljevića, a zatim je ponovo radio sa Šijanom u komediji Maratonci trče počasni krug. Film koji priča o porodici grobara u sukobu sa porodicom lokalnih pljačkaša bio je još jedan uspeh za Stojkovića i Šijana i zadržao je kultni status do današnjih dana.

danilo bata 3

Danilo Bata Stojković sa Pavlom Vuisićem i Mijom Aleksićem u filmu Maratonci trče počasni krug; Foto: mladina.si

Nakon nekoliko manjih uloga, od kojih se izdvaja uloga direktora škole u filmu Idemo dalje, Stojković je glumio u tri filma u kojima je tumačio likove koji su bili satira na komunističke ideale partijskog čoveka ili marksističkog revolucionara. Prva u nizu bila je uloga Babija Pupuške u Šijanovom filmu Kako sam sistematski uništen od idiota (1983), u kome se radi o čoveku koji kreće u potragu za srodnom dušom nakon što je čuo, za njega šokirajuću vest o ubistvu Če Gevare. Počev od ovog filma, Stojković se usavršio u tumačenju uloga očinske figure pa je ostvario još jednu sjajnu ulogu u filmu Varljivo leto '68. Gorana Paskaljevića, gde je glumio strogog oca marksistu, koji nije mogao da podnese da se događaji iz 1968. godine odvijaju pred njegovim očima.

Ujedinjujući svoj talenat sa talentom Dušana Kovačevića, Bata Stojković je 1984. godine izveo po mnogima svoju najbolju ulogu u filmu Balkanski špijun, koji su režirali zajedno Božidar Nikolić i Dušan Kovačević. U ovom filmu Stojković je glumio Iliju Čvorovića – bivšeg, sada pritajenog staljinistu koji je zbog toga proveo godine u zatvoru pa boluje od paranoje i vidi špijune svuda oko sebe.

danilo bata 2

Danilo Bata Stojković; Foto: prolog.rs

Iako ophrvan teškim bolestima više od deset godina, Bata Stojković je igrao gotovo do poslednjeg daha, bežeći na scenu iz bolničke postelje na užas medicinskog osoblja. Da nije bio nošen tom fantastičnom potrebom da sebi dokaže kako mu je scena nasušni životni prostor, možda bi i ranije bio prinuđen na predaju. 13. februara 2002. godine utekao je lekarima da za mlade glumce Slovenskog narodnog gledališča odigra Kovačevićevog Profesionalca, mitsku predstavu o kojoj su oni samo čuli. Rizikovao je da mu se desi ono isto što i Molijeru na poslednjoj predstavi Uobraženog bolesnika, a gledaoci su predstavu gledali sa grčom u duši i sa suzama u očima. Doajen srpskog glumišta Danilo Bata Stojković, koji je dokazao da se glumac rađa, preminuo je 16. marta 2002. godine u 67. godini, a njegova urna je nakon kremacije smeštena u rozarijum beogradskog Novog groblja.

Izvori: www.opusteno.rs, www.vreme.com, www.filmovi.com, www.zvezdarateatar.rs 

 

Ključne reči: DANILO BATA STOJKOVIĆ , balkanski špijun , Ilija Čvorović , MARATONCI TRČE POČASNI KRUG , Na današnji dan ,

Komentari

Morate biti registrovani i prijavljeni da biste ostavili komentar.